Lobbing – jako interdyscyplinarne zagadnienie

Świat przedsiębiorstw tłumaczy lobbing jako „wywieranie wpływu na władzę publiczną w procesie stanowienia prawa przy zastosowania legalnych metod”. Większość przedsiębiorców jest zdania, iż lobbing gospodarczy w Polsce jest domeną organizacji biznesu. Badania naukowe nie harmonizują z stwierdzeniem, iż wśród przedsiębiorców narastają postawy roszczeniowe wobec władzy oraz z tym, iż polski lobbing ma na celu wsparcie interesów danej grupy przedsiębiorców w oderwaniu od rzeczywistości całej gospodarki. 1

 

Lobbingiem nazywa się metody wywierania wpływu na władze publiczne przez lobbystów czyli zawodowych rzeczników interesów.2 Lobbing polityczny nazywany jest także rzecznictwem interesów. Efektem lobbystów jest skłonienie przedstawicieli władzy do wydania decyzji zgodnych z ich interesem. Działania owe powinny być zgodne z m prawnymi obowiązującymi w danym porządku prawnym.3

 

Zawodowa działalność lobbingowa, to podejmowanie na zlecenie czynności, dążących do wywarcia wpływu na organy władzy lub administracji państwowej bądź samorządowej w celu uzyskania określonych rozstrzygnięć legislacyjnych zgodnych z celem i interesem zleceniodawcy. 4 Lobbing to zgodna z prawem działalność zmierzająca do uchwalenia przez organy do tego upoważnione norm prawnych danej treści.

 

Lobbysta w swoich działaniach jest przedstawicielem osoby trzeciej na zlecenie której działa. Jego praca jest prowadzona za wynagrodzeniem. 5

 

W świetle prawa spory nacisk kładziony jest właśnie na legalność działań lobbystów. W Polsce tym celu prowadzi się specjalny rejestr lobbystów oraz wymaga się od nich składania regularnych sprawozdań z prowadzonej działalności. 6

Lobbing gospodarczy w Polsce jest znaczącym zjawiskiem społecznym, co potwierdzają wyniki badań poglądów przedstawicieli środowisk biznesu oraz polityków lokalnych i parlamentarzystów.7 Badania kadry zarządzającej polskich firm zrealizowany przez sopocką Pracownię Badań Społecznych wykazał, że w opinii większości respondentów (łącznie 56%) indywidualny lobbing przedsiębiorstw jest uważany za zjawisko powszechne, uprawiane przez wszystkie firmy, lub przynajmniej większość firm krajowych i zagranicznych.8 Badani w większości są zdania , iż jest to metoda skuteczna dla zainteresowanych, a jedynie 5% z nich wyraziło przekonanie o nie istnieniu w Polsce lobbingu gospodarczego.9 Z innej strony spośród reprezentantów elity gospodarczej badanej przez Instytut Studiów Politycznych PAN aż 79% respondentów przyznało, że podejmowało różne próby lobbingu starając się wpłynąć na kształt decyzji politycznych, przy czym połowa z nich ocenia, że uzyskała elementarną korzyść.10

 

Z truistycznych powodów relacje gospodarki i polityki zawsze budziły sporo kontrowersji. Lobbing najczęściej kojarzony jest negatywnie. Bywa łączony z korupcją oraz stosowaniem metod z pograniczna prawa. Tym bardziej na miejscu wydaje się pytanie o normy moralno-prawne postępowania lobbysty. 11

 

Wizja lobbysty ukrywającego się w korytarzach Sejmowych, jest bardzo aktualny w Polskich warunkach gospodarczych. Owa sfera Public Relations, jak zresztą cała materia PR, jest szczególnie „ świeża”. 12

 

Lobbing w ujemnej postaci przybiera postać płatnej protekcji. Jest zatem próbą legalizacji korupcji. Z drugiej strony umiejętne rzecznictwo interesów nie jest niczym nagannym, a w demokratycznym państwie każdy obywatel ma prawo zabiegać, aby reprezentujący go polityk dobrze rozumiał jego potrzeby. Lobbing jest zatem przede wszystkim użytecznym instrumentem komunikacji interdyscyplinarnej. 13

 

Regulację prawną lobbingu mają Stany Zjednoczone. 14W państwach europejskich istnieją zaś systemy częściowe, co nie przeszkadza, by lobbing postrzegany był tam jako pozytywne zjawisko nacisku na polityków.

 

 

W znacznej części państw wspólnoty europejskiej, zasady lobbingu w ogóle nie zostały uregulowane w prawie. Tak ma miejsce np. w Belgii, Grecji, Hiszpanii, Irlandii, Włoszech (trwa proces legislacyjny), Luksemburgu, Holandii, Austrii, Portugalii, Finlandii i Szwecji. Nie oznacza to, że w państwach tych lobbing nie istnieje. 15

 

W większości wymienionych państw istnieje dość jasno i rygorystycznie określona kodyfikacja zachowań przedstawicieli władzy, co skutkuje stosunkowo nikłym odsetkiem przypadków korupcji ze strony lobbujących. 16

 

 

Niejakie standardy formalne dla uprawiających lobbing przyjęto min. w Danii i Francji. W pierwszym z krajów rejestruje się nazwiska owych lobbystów, których interesy mają być przedstawione bądź bronione na forum parlamentu. 17Egzystują również bariery związane z ilością materiałów dostarczanych do pracujących komisji oraz ze sposobem komunikacji z obradującymi posłami. 18

 

Zagadnienie lobbingu budzi różne odczucia, u niektórych pejoratywne. Doktryna wnikliwie analizuje jego wszelakie aspekty w różnorakich kontekstach.19 Stwierdzić można , iż w dzisiejszych realiach polityczno-gospodarczych owe pojęcie coraz częściej pojawia na różnorodnych etapach działalności jednostki.20 Z uwagi na powyższe należy je rozpatrywać w kontekście sytuacyjnym i ekonomicznych. Istotne jest , aby zadnienia prawne uregulowały ową kwestia oraz w sposób przychylny dostosowały prawo do wymogów współczesności. Prawodawstwo poszczególnych państw rozmaicie podchodzi do kwestii działalności lobbystycznej. Zazwyczaj jest to problem nieuregulowany, a sama działalność podlega tylko wszelakim kodeksom etyki zawodowej lub pozostaje poza jakąkolwiek regulacja prawną.21

 

 

Krajowi lobbyści powinni jak najszybciej „rozszyfrować” grupy interesów o podobnych poglądach, a także nadzorować każdy przejaw aktywności w sferze państwo-frakcja parlamentarna-przedsiębiorcy. Ponadto należy „ czuwać aby lobbing był działalnością legalną, powinien być zgodny z prawem, uczciwy i przejrzysty. Finalnie można stwierdzić ,iż lobbing to stare ( znane przecież już w starożytności) – nowe narzędzie, które jest wstanie w odpowiednich okolicznościach przyczynić się do ogromnego wzrostu gospodarczego – jednostki prowadzącej działalność określonego typu. Pejoratywne nacechowanie tego mechanizmu – w wyniku pewnego rodzaju działań należących już do przeszłości należy obalać, przez przykład i ukazywanie nowego, kreatywnego narzędzia piątej władzy.- jaką niewątpliwie stanowi lobbing. Korzyści jakie może przynieść firmie i przedsiębiorcom , w znacznym stopniu przewyższają jego nieumiejętne stosowanie i polityczne pozostałości, które są reliktem w dzisiejszym wirtualnym świecie.

 

1K. Jasiecki, M. Molęda-Zdziech, U. Kurczewska Lobbing. Sztuka skutecznego wywierania wpływu. Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2006.

2Mastromarco D., Saffer A., Zielinski M., Biedrzycka U., Hryciuk K., Sztuka lobbingu w Polsce,

USAID/GEMINI Small Business Project, Warszawa 2005, s. 10.

3M. M. Wiszowaty Regulacja prawna lobbingu na świecie. Historia, elementy, stan obecny. Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2008.

4 S. Ehrlich, Władza i interesy – studia struktury politycznej kapitalizmu, Warszawa 1974, s. 47–51; B. Szmulik, M. śmigrodzki, Grupy Nacisku, [w:], M.Chmaj, Państwo, ustrój, samorząd terytorialny, Lublin 1997, s. 7

5M. M. Wiszowaty Ustawa o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa [w:] "Przegląd Sejmowy" nr 5(76), Warszawa 2006.

6M. Clamen Lobbing i jego sekrety Wydawnictwo Felberg, Warszawa 2005.

7W. Jednaka , Grupy interesu. Teorie i działanie, pod redakcją Zbigniewa Machalskiego i Lecha Rubisza, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2003

8 P. Gabriel, M. Zieleniewski, Piąta władza, czyli kto naprawdę rządzi Polską?, Warszawa 1998, s. 40.

9K. Jasiecki, Lobbing w USA, Europie Zachodniej i Polsce. Podobieństwa i różnice, Studia Europejskie nr 4, 2002, s. 128–133

10http://swiatmarketingu.pl/index.php?rodzaj=01&id_numer=667579;Lobby:pociąg do władzy, artykuł zamieszczony na stronie internetowej:http://www.cafebabael.com/pl/article.asp?T=T&Id=8541; M. Biernacka, J.Inorowicz, Silna grupa nacisku, Puls Biznesu, 12 września 2005. 3Szerzej o metodach działań K. Grabka zob.: K. Jasiecki, M. Molęda-Zdzech, U. Kurczewska, op. cit., s. 99 i nast.

11http://www.lobby.biz.pl, z 15.04.02... H.Randall, Business Guide to Lobbying in the EU, Londyn 1996

12 K. Jasiecki, Lobbing Gospodarczy...; K. Jasiecki, M. Molęda-Zdzech,

13 Pierwszy Raport Komisji Nolana, [w:] E. Popławska [red.], Dobro wspólne, władza, korupcja. Konflikt interesów w Ŝyciu publicznym, Warszawa1997

14Symonds J. w: wywiad P. Kościńskiego „Grupy nacisku są elementem demokracji”, Rzeczpo-

spolita 14-15 maja 1994, w: Jasiecki K, op. cit., s. 17

15U. Kurczewska, M. Molęda-Zdziech, Lobbing w Unii Europejskiej, Warszawa 2002, s. 57; B. Woszczyk, op. cit., s. 42 i nast. D.Robertson, A Dictionary of Modern Politics: Political Terms and References in Current Use, London 1985, s.190

16P. Gabriel, M. Zieleniewski, Piąta władza, czyli kto naprawdę rządzi Polską?, Warszawa 1998, s. 40 i nast., oraz więcej International Encyclopedia of the Social Sciences, ed. D.L.Sills, London 1968, vol.9, s.442.

17M. Falkowska,Komunikat z badań. Polacy o korupcji, lobbingu i kupowaniu ustaw, Centrum Badań Opinii Społecznej, Warszawa 2003,oraz. Fiszer J., Sytuacja wewnętrzna w krajach postkomunistycznych Europy i Azji oraz ich polityka międzynarodowa w latach 2006-2007, wydawnictwo Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk. Warszawa 2007,

18 K. Jasiecki, Lobbing w USA, Europie Zachodniej i Polsce. Podobieństwa i różnice, Studia Europejskie nr 4, 2002, s. 128 i nast. Oraz S.Mazey, J.Richardson, Interest Groups in the EC w: Pressure Groups, ed. J.Richardson, Oxford 1993.

19Sroka J., Lobbing jako strategia promocji interesów grupowych, pod redakcja Jabłoński A., Sobkowiak L., Marketing polityczny w teorii i praktyce, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2002, s. 19

20Andrzejewski P., Sztuka budowania wizerunku osób, firm i instytucji, Wydawnictwo Forum Media, Poznań 2003, s. 128

21„ Lobbing”, B. Piwowar, J. Świeca – str. 130 i nast., Warszawa 2010

Autor: 
Anna Maria Dzięgiel

Dodaj komentarz

CAPTCHA
Przepisz kod z obrazka.