Konkurencyjność międzynarodowa – zdanie i wyzwanie

Zagadnienie od lat budzi kontrowersje niejednokrotnie powodując spór w doktrynie. Odmienne stanowiska reprezentują przedstawiciele różnych ośrodków naukowych, lecz analizując wszelkie wizje wniosek nasuwa się sam – istota konkurencyjności pozostaje niezmienna.

Zdaniem pani Zawiślińskiej: „stopień międzynarodowej konkurencyjności gospodarki jest określany przez poziom realnego kursu walutowego oraz stosowną politykę wewnętrzną, gwarantującą równowagę bilansu wewnętrznego i zewnętrznego kraju”. Według R.B. Reicha miernikiem międzynarodowej konkurencyjności gospodarki w długim okresie jest wkład krajowej gospodarki do gospodarki światowej, niosący ze sobą wzrost dobrobytu obywateli bez obciążania przyszłych pokoleń. Natomiast R.J. Carbaugh, mimo że również wskazuje na złożoność i wielorakość definicji, sugeruje, iż tak prawdę wszystkie z nich mają pewien wspólny element. Otóż konkurencyjność na szczeblu gospodarki narodowej zależy od jej zdolności do czerpania korzyści z możliwości, jakie stwarza rynek światowy.1 Tak więc międzynarodowa konkurencyjność gospodarki jest to zdolność w warunkach wolnego i sprawiedliwego rynku do kreowania, produkowania i sprzedawania dóbr i usług lepszych lub tańszych od tych produkowanych przez inne kraje”. 2

Termin konkurencyjność gospodarcza może być stosowany w odniesieniu do przedsiębiorstw, sektorów, regionów, narodów , a także organizacji ponadnarodowych. 3 Problemy z definicją pojawiają się natomiast podczas oceny konkurencyjności tworów terytorialnych takich jak państwo czy region. Sytuacja taka wynika z innych cech i celów przedsiębiorstw oraz państw, a także z odmiennej natury ich konkurowania. 4 O ile bowiem głównym celem przedsiębiorstwa jest przetrwanie na rynku i maksymalizacja zysku w długim okresie, o tyle dla państwa celem jest zwykle poprawa standardu życia społeczeństwa. Dodatkowo państwa i przedsiębiorstwa wyposażone są w różne strategie i instrumenty osiągania swych celów. 5

 

Kryteria określające uzyskanie przewagi międzynarodowej mogą wzajemnie się wspomagać lub też osłabiać. Maksymalna jest sytuacja, w której konkurencyjność międzynarodowa jest wsól-determinowania przez wszystkie czynniki łącznie.6 Występują jednak także sytuacje, gdy przewaga narodowa wynika z działania tylko jednego lub dwóch czynników. W tym ostatnim przypadku często dochodzi do erozji przewagi, trudno jest ja utrzymać. 7

 

W wyniku postępującej liberalizacji handlu i „otwierania rynków”, jak podkreśla to Bank Światowy i MFW, ma miejsce pozytywny i bezpośredni związek między dwiema zmiennymi: konkurencją i konkurencyjnością, doktryna w krajach wysoko rozwiniętych jest ukierunkowana w mniejszym stopniu na konkurencyjność związaną z liberalizacją handlu, a w większym stopniu na implikacje polityki antymonopolowej dla generowania dobrobytu. 8 Jednak szczególną rolę przypisuje się relacjom między konkurencyjnością i innowacyjnością zarówno w krajach wysoko rozwiniętych, jak i rozwijających się, a zwłaszcza roli innowacji w kreowaniu tzw. trwałej konkurencyjności.9 Zasadnicze znaczenie ma zwłaszcza konkurencyjność technologiczna i zdolność do konkurowania w kwestii dystrybucji towarów. 10Podstawowym warunkiem uzyskania i utrzymania przez firmy stałej konkurencyjności na rynku globalnym jest ich zdolność do innowacyjności – czyli nowoczesnej różnorodności.

 

Globalizacja przemysłu ustosunkowuje się do działalności transgranicznej podejmowanej przez firmy, włączając w to inwestycje zagraniczne, handel i współpracę w celu rozwoju produktu, produkcję, zaopatrzenie, a także reklamę. 11 Aktywności międzynarodowa sprzyja wkraczaniu firm na nowe rynki,wykorzystaniu ich technologicznych i organizacyjnych przewag, zmniejsza koszty biznesu i ryzyko; związana jest z międzynarodową ekspansją firm i częściowo jest przez nie sterowana, jak również na jej rozwój mają wpływ technologiczne przewagi, liberalizacja rynków i zwiększona mobilność czynników wytwarzających dobra i usługi. 12

 

Selekcja stosownych metod instrumentów, oceniających międzynarodową konkurencyjność, nie może polegać na kopiowaniu rozwiązań stosowanych w innych krajach i nie może uwzględniać jedynie interesów danego kraju, ale musi uwzględniać uwarunkowania wewnętrzne oraz miejsce danego kraju w gospodarce światowej oraz wywodzące się stąd procesy globalizacyjne.13 Innowacyjność dominująca rolę we wzroście międzynarodowej konkurencyjności może być także rozpatrywana z punktu widzenia jej koalicji z globalizacją. 14

 

 

Finalnie należy podkreślić, iż konkurencyjność międzynarodowa – jest to zdolność określonego kraju do wytwarzania i sprzedaży na rynkach zagranicznych dóbr, które mogą być atrakcyjniejsze, lub tańsze od tych oferowanych przez inne kraje.15

 

Ponadnarodowy charakter konkurencyjności zaczyna przekraczać przyjęte standardy przy jednoczesnym ukazywaniu realnych szans i zagrożeń. Zgodne z prawem i etyka wykorzystywanie mechanizmów analizy ekonomicznej wiedzie ku rozwojowi innowacyjnych metod kształtowania możliwości uatrakcyjnienia zdobywania godnej pozycji na arenie międzynarodowej.

 

1J. Fagerberg, Technology and Competiti-veness, "Oxford Review ofEconomic Policy" 1996, vol. 12, no. 3, s. 39

2 I. Zawiślińska, Gospodarka Kanady przełomu wieków. Międzynarodowa pozycja konkurencyjna, SGH, Warszawa 2003, s. 12-13.

3M. Klamut, Polityka przemysłowa, [w:] Polityka gospodarcza, B. Winiarski (red.), Wyd.Naukowe PWN, Warszawa 2002, s. 302.

4 Stankiewicz M. J.: Konkurencyjność przedsiębiorstwa. Budowanie konkurencyjności przedsiębiorstwa w warunkach globalizacji. Toruń: Dom Organizatora, 2002.ja także :. Stiglitz J.E.: Globalizacja. Warszawa: PWN, 2005.oraz ciekaw spostrzeżenia zostały zawarte w : „The World Competitiveness Yearbook 1995. IMD Lausanne, World Economic Forum Geneva, 1995

5T. Kowalewski, Teoretyczne i praktyczne aspekty zarządzania kapitałem ludzkim w wybranych uczelniach podlaskich, „Optimum – studia ekonomiczne”, 2005, nr 1, s. 104 – 107. 10 B. Liberda, Inwestycje w kapitał ludzki a stopa oszczędzania gospodarstw domowych w Polsce,„Ekonomista”, 2005, nr 4, s. 431. 11 L. Zienkowski, Gospodarka „oparta na wiedzy” – mit czy rzeczywistość?, „Studia Ekonomiczne”, 2003.

6Por. A Budnikowski, Międzynarodowe stosunki gospodarcze, PWE, Warszawa 2001, s. 18 .B. Liberska, Globalizacja gospodarki światowej i nowy regionalizm, "Ekonomista" 2001, nr 6, s. 731

7 R. Kaplinsky, Industrialization in Botswana: How Getting the Priees RightHelped the Wrong Peoplef), w: States ur Markets, Ch. Colclough, J. Manor (ed.), Oxford 1991, s. 148.

8L.K.Mytelka, Global Shifts in the Textile and Clothing Industries, „Studies in Political Economy”, no 36/1991; L.K.Mytelka, Regional Co-operation and the New Logic of InternationalCompetition w: South-South Co-operation in a Global Perspective, ed. L.K.Mytelka, OECDDevelopment Centre, Paris 1996; L.K.Mytelka, Competition, Innovation and Competitiveness inDeveloping Countries, OECD, Paris 1999, s.15-17; por. też Z.Wysokińska, Effects ofLiberalization of Trade in Textiles and Apparel in the Light of the GATT/WTO Agreement.Comparative Aspects for Central and East European Countries, Proceedings IT&FA Conferences,Montpellier, June 2000.

9Globalisation and Competitiveness: Relevant Indicators, "STI Working Papers" 1996, no. 5,OECD, Paris, s. 20.

10Globalisation and Competitiveness: Relevant Indicators, „STI Working Papers”, no 16/1996, OECD, Paris. Oraz więcej na powyższy temat trafnie ujął : L.D.Tysson, Who’s basing whom?: Trade Coflict in High Technology Industies, Institute for International Economics, Washington 1992; por. też P.Kugmann, Pop Internationalism,Cambridge-London 1996, s.3-102.

11 K.Pavitt, Technology, Management and System of Innovation, Cheltenham-Northampton 1999, s.10-11.

12 D.R.Davis, D.E.Weinstein, Market Access, Economic Geography and Comparative Advantage: An Empirical Assessment, Harvard 1998 (cyt. za: G.I.P.Ottaviano, D.Puga,Agglomeration in the Global Economy, op.cit.). Więcej na powyższy temat można doczytać w : P.R.Krugmann, Increasing Returns and Economic Geography, „Journal of Political Economy”, no 99/1991, s.484-499

13 H.-P. Frohlich, International competitiveness: alternative macroeconomic strategies and changing perceptions in recent years, [w:] The Competitiveness oj European Industry, ed. By A. Francis, P.K.M. Tharakan, Routledge, London-New York 1989, s. 22

14M. Błoński, Miejsce Polski..., op.cit., s. 130.oraz The World Competitiveness Yearbook 2000, Institute for Management Development, Lausanne 2000, a także o powyższej kwestii piszeR. Wilczyński, Okresowa ocena koniunktury w gospodarce światowej.

15A. Budnikowski: Międzynarodowe stosunki gospodarcze. wydanie 2 zmienione, PWE Warszawa 2003.

Autor: 
Anna Maria Dzięgiel

Dodaj komentarz

CAPTCHA
Przepisz kod z obrazka.