25 lat Zjednoczenia Niemiec - Niemcy z bloku wschodnia

Chociaż od Zjednoczenia Niemiec minęło już ćwierć wieku, różnice między wschodnią, a zachodnią stroną wciąż są widoczne. Badanie przeprowadzone przez Berliński Instytut Ludności i Rozwoju potwierdza, że rozbieżności pojawiają się również w zachowaniach prozdrowotnych.

25 lat po Zjednoczeniu obywatele wschodnich i zachodnich Niemczech w większości wciąż żyją w dwóch różnych światach. Na wschodzie wyższy jest odsetek osób bezrobotnych, liczba ludności maleje - z wyjątkiem Berlina i Brandenburgii, mieszka tam mniej osób ze środowisk migracyjnych, a wolontariat obywatelski nie cieszy się taką popularnością jak na zachodzie. We wschodnich landach znacznie więcej osób głosuje na socjaldemokratyczną partię “Die Linke” i żaden klub piłkarski nie gra w Pierwszej Bundeslidze. Mieszkańcy byłej części wschodniej zarabiają tylko trzy czwarte średniego dochodu zachodnioniemieckiego, chociaż w skali roku pracują dłużej. Takie są wyniki badania „Tak rozwija się jedność”, które 22 lipca przedstawił Berliński Instytut Ludności i Rozwoju. „Wyniki nas zaskoczyły” - powiedział Reiner Klingholz, dyrektor Instytutu Berlińskiego.

 

Wyższy odsetek narodzin na wschodzie

Jednak nie wszystko na wschodzie kraju jest gorsze: jeśli chodzi o udział kobiet pracujących i opiekę nad dziećmi, Niemcy zachodnie zajmują niższą pozycję. Znacząco większa liczba dzieci poniżej trzeciego roku życia na wschodzie państwa pozostawiona jest pod opieką osób trzecich. „Kobiety na zachodzie wciąż borykają się z uprzedzeniami bycia wyrodną matką, w momencie, gdy pomimo posiadania małych dzieci chcą podjąć pracę” - mówi Klingholz. Niemniej przyzwolenie społeczne wzrasta. Matki z byłego NRD szybciej wracają do pracy i pracują o wiele częściej w pełnym wymiarze godzin. Wskaźnik urodzeń we wschodnich Niemczech był dzięki środkom wsparcia rodziny zdecydowanie powyżej poziomu zachodniego, a następnie spadł (tzw. dziura porodowa). Obecnie wynosi 1,4, czym nieznacznie wykracza poza średnią dla landów zachodnioniemieckich.

Stan zdrowia Niemców mieszkających na wschodzie kraju od czasu upadku muru znacznie się poprawił. Współczesne noworodki mogą liczyć na życie dłuższe o ok. 6 lat, niż te urodzone na krótko przed 1989 rokiem. Zwłaszcza w latach 70. mieszkańcy NRD żyli w dużo gorszych warunkach: pili więcej alkoholu, a mężczyźni więcej palili. Znacznie częściej walczono z wysokim ciśnieniem krwi i otyłością.

“Ma to również związek z różnymi systemami opieki zdrowotnej: leczenie chorób sercowo-naczyniowych, z których korzystają głównie osoby starsze, miało drugorzędne znaczenie w NRD” - wyjaśnił Klingholz. W centrum uwagi było utrzymanie siły roboczej ludności pracującej. Według badań przeprowadzonych na początku lat 90. śmiertelność z powodu chorób sercowo-naczyniowych była półtora raza wyższa dla obu płci niż na zachodzie, gdzie współczesna medycyna znacząco przyczyniła się do jej zmniejszenia.

Obecnie otyłość, jeden z czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, jest nadal bardziej rozpowszechniona we wschodnich niż zachodnich Niemczech. Liczby się jednak zbliżają, ponieważ odsetek osób cierpiących od czasu upadku muru wzrósł gwałtownie na zachodzie. Chociaż średnia długość życia w duże mierze się zbliżyła, pięć wschodnich krajów związkowych zgłosiło najwyższy wskaźnik śmiertelności z powodu zawału serca w 2012 roku. Na czele znalazły się Brandenburgia i Saksonia-Anhalt. Za choroby serca odpowiedzialne są czynniki społeczno-ekonomiczne, takie jak bezrobocie i niższe wykształcenie. Oba czynniki ryzyka są bardziej widoczne na wschodzie - ten drugi głównie z powodu emigracji wykształconej młodzieży do bardziej zamożnych landów na zachodzie.

Kiedy doszło do Zjednoczenia w byłej NRD odnotowano znacznie więcej zgonów na tle alkoholowym niż w Niemczech Zachodnich. Na przykład w Meklemburgii-Pomorzu Przednim w 1990 roku trzy razy więcej osób zmarło w wyniku nadużywania alkoholu niż wynosiła średnia krajowa. Stało się tak głównie dlatego, że po piwie to tzw. sznapsy były drugim najpopularniejszym środkiem odurzającym w NRD. W latach 1950–1989 konsumpcja wysokoprocentowych napojów spirytusowych wzrosła z 1,3 litra na mieszkańca do ponad 15 litrów. „Na półkach, w przeciwieństwie do innych produktów, znajdował się duży wybór alkoholu, a wielu destylowało go samemu” - stwierdza Klingholz. Na zachodzie znacznie bardziej popularne było wino.

 

Mniej przypadków raka piersi na wschodzie

Wciąż więcej osób umiera z powodu konsekwencji nadużywania alkoholu we wschodnich Niemczech, a osoby starsze umierają z powodu skutków wcześniejszego picia. Ponadto liczba wypadków drogowych związanych z alkoholem na wschodzie kraju jest wyższa. „Tam Niemcy dużo częściej siadają za kierownicą pijani.” - powiedział szef Instytutu Berlińskiego.

Znacząco więcej zgonów z powodu nielegalnych narkotyków miało i ma miejsce w Niemczech Zachodnich, a zwłaszcza w dwóch największych miastach. W Berlinie i Hamburgu trzy razy więcej ludzi umiera na skutek działania twardych narkotyków niż średnia krajowa. W NRD nielegalne narkotyki nie odgrywały żadnej roli z powodu surowszych kontroli granicznych. Dziś syntetycznie produkowane narkotyki, takie jak Crystal Meth z Czech, coraz częściej docierają do Saksonii, Turyngii i Bawarii.

Jeśli chodzi o ogólną śmiertelność z powodu raka, wschód i zachód różniły się nieznacznie na przełomie wieków. Istnieją jednak różnice między poszczególnymi typami raka: na przykład kobiety na wschodzie mają znacznie niższy wskaźnik zgonów i nowe przypadki zachorowań na raka piersi. Autorzy badania przypisują to młodszemu wiekowi w chwili urodzenia pierwszego dziecka, która wynosiła średnio 22 lata. Wczesne i wielokrotne porody zmniejszają ryzyko raka piersi. Ponadto kobiety ze wschodniej części państwa rzadziej zapadają na raka płuc. Różnica nawet się powiększyła w latach 1990–2012 w porównaniu z zachodem. Jako powód podaje się fakt, że kobiety na zachodzie wcześniej zaczęły palić.

Autor: 
Petra Bühring/Tłum. Katarzyna Paczka
Źródło: 

Arzteblatt

Dodaj komentarz

CAPTCHA
Przepisz kod z obrazka.
2 + 3 =
Rozwiąż proszę powyższe zadanie matematyczne i wprowadź wynik.