Który tak naprawdę mamy teraz rok? Dlaczego Piotr I Wielki wniósł zmiany w chronologię.

Dekret Piotra o Nowym Roku.

20 grudnia 7208 r. car Piotr I niespodziewanie wydał dekret nakazujący wszystkim poddanym świętować 1 stycznia, i czcić odtąd początek nowego roku tego dnia. Sam rok mianowano 1700 rokiem, licząc od narodzin Chrystusa.

Dekret ten wzbudził wiele dezorientacji i obaw. W niektórych miejscach schizmatycy wygłaszali oburzające przemówienia przeciwko carowi antychrystowi, a wiele głów zostało wyciętych ze względu na zatwierdzenie na Rusi święta Nowego Roku. Warto zauważyć, że Piotr I działał skutecznie, skoro od tego czasu do dziś obchodzi się  Nowy Rok w Rosji 1 stycznia i liczy lata od narodzenia Chrystusa, nazywając to jednak po sowiecku "nową" lub "naszą (rosjanin tak powie) erą".

Chronologia do czasu Piotra I Wielkiego.

Od momentu przyjęcia chrześcijaństwa do Piotra I na Rusi liczono lata według bizantyjskiej chronologii kościelnej. Jaka była chronologia Słowian pogańskich i czy w ogóle jakaś istniała tego nie wiemy, gdyż historia takich informacji nie zachowała.

Tak więc, zgodnie z bizantyjskim kalendarzem kościelnym, lata były liczone "od stworzenia świata". To była, można powiedzieć, bardzo wygodna chronologia absolutna. Nie było w niej lat ze znakiem minus, jak w obecnej. Jednakże każde znane wydarzenie historii starożytnej, poczynając od Egiptu i Sumeru, mieści się w tej chronologii.

Warto zauważyć, że ani w Bizancjum, ani później na Rusi nie było możliwości dokładnego ustalenia, ile lat minęło od "stworzenia świata" do narodzenia Chrystusa. Niektórzy kronikarze uważali, że dokładnie 5500 lat, jednak większość przedstawiała wynik 5508 lat, co stanowiło podstawę rosyjskiego kalendarza.

Przez długi czas, warto to podkreślić, nie było zgodnej opinii na temat początku roku. Niektórzy uważali, że Nowy Rok datuje się na 1 marca, inni na 1 września. Ponadto są kroniki, w których liczba, datująca dany rok, zmieniała się wraz z nadejściem Wielkanocy, a wiadomo, że nie jest to święto stałe. Z tego powodu historycy czasami nie są w stanie ustalić, w którym roku, zgodnie z obecną rocznicą, miało miejsce te lub inne wydarzenie w historii Rosji. Poszczególne daty nadal mają podwójną interpretację, jak np. data zwołania przez Iwana IV pierwszego Soboru ziemskiego – 1549 lub 1550 rok.

W XVII wieku, za pierwszych Romanowów, po Soborze kościelnym w latach 1666-1667, ostatecznie ustalono zasadę, że Nowy Rok we wszystkich instytucjach państwowych i klasztorach prowadzących zapisy według roku, rozpoczyna się 1 września. Zgodność dat z obecnymi jest ustalana w następujący sposób: Jeśli wydarzenie miało miejsce między 1 września, a 31 grudnia, należy odjąć 5509 od daty "stworzenia świata". Jeśli natomiast między 1 stycznia, a 31 sierpnia, należy odjąć 5508.

Wspomniany dekret Piotra I z 7208 r. został wydany w grudniu 1699 r. według naszego kalendarza. Ten artykuł został napisany (oryginał) latem 7529 roku od stworzenia świata, października 4 dnia (według starego stylu).

Wszystko tak, jak w Europie.

Dlaczego Piotr postanowił radykalnie zmienić chronologię? Przede wszystkim dlatego, że koncentrował się na swoich zachodnich doświadczeniach. Chcąc zbliżyć ówczesną Rosję do Europy Zachodniej i osiągnąć lepsze wzajemne zrozumienie przedstawicieli obu cywilizacji, naturalnym krokiem było zmienienie kalendarza na europejski i życie w tym samym roku, co "społeczność światowa".

Drugim powodem była z pewnością walka z wszelkimi oznakami starożytności. Schizmatycy i przeciwnicy piotrowskich innowacji lubili znajdować magiczne znaczenia w liczbach, które składają się na kolejny rok, prorokować o przybyciu Antychrysta itp. Sam fakt dekretu królewskiego o zmianie chronologii miał na celu pokazanie, że car jest panem czasu, że jest władcą z możliwością nadania latom dowolnej liczby, a żadne magiczne moce nie są w stanie władać carem.

Dlaczego Piotr nie wprowadził od razu kalendarza gregoriańskiego?

Pojawia się pytanie, dlaczego więc Piotr, który starał się wyplewić starożytność z korzeniami, nie wprowadził od razu kalendarza gregoriańskiego zamiast juliańskiego? Nie byłoby obecnie tak dziwnej rozbieżności między Nowym Rokiem cywilnym, a kościelnym, a Rosjanie świętowaliby Boże Narodzenie, jak wszyscy normalni chrześcijanie, przed Nowym Rokiem, a nie po.

Na to pytanie można łatwo odpowiedzieć. Faktem jest, że nowy lub gregoriański styl za czasów Piotra I został przyjęty nie w całej Europie, ale w krajach katolickich. Piotr Wielki natomiast skupił się na państwach protestanckich. To w nich - w Anglii, w krajach skandynawskich, na protestanckich ziemiach Niderlandów, księstwach Niemiec i kantonach Szwajcarii, pod koniec XVII wieku, obowiązywał kalendarz juliański, tzw. stary styl. Piotr I nie mógł przyjąć kalendarza, który był wówczas uznawany tylko przez katolików.

Co ciekawe, na przykład Anglia funkcjonowała nie tylko według kalendarza juliańskiego do 1751 r., ale także obchodziła Nowy Rok 25 marca – w dniu Zwiastowania. Po raz pierwszy Nowy Rok w Anglii obchodzono 1 stycznia dopiero w 1752 r. – pół wieku później niż w Rosji. Anglia przeszła wtedy całkowicie na styl gregoriański.

 

Autor: 
Tłum. Paulina Zbieć

Dodaj komentarz

CAPTCHA
Przepisz kod z obrazka.
2 + 5 =
Rozwiąż proszę powyższe zadanie matematyczne i wprowadź wynik.